Üretimde Haziran 2026 Görünümü
Haziran ayı, Mayıs'taki sert daralmanın ardından belirgin bir toparlanma getirdi: aylık toplam üretim %15,5 artarak 124.679 adede çıktı, otomobil üretimi de %5,0 yükseldi. Aylık üretim 126.496 adetle (traktör dahil) yılın en yüksek ikinci seviyesine ulaştı. Buna karşın yılın ilk yarısının bütünü hâlâ negatif: Ocak–Haziran toplam üretimi %6,1 azalarak 663.397 adet oldu. Tek bir ayın toparlanması, ilk beş ayda biriken kaybı kapatmaya yetmiyor.
Daralmanın kaynağı net biçimde otomobil tarafında: otomobil üretimi Ocak–Haziran'da %16,1 geriledi (368.480 adet), buna karşılık ticari araç üretimi %10,3 artarak 294.917 adede yükseldi. Kamyonet üretimindeki %15,1'lik artış bu ayrışmanın motoru — Ford Otosan ve Tofaş'ın ticari modelleri sanayinin ağırlık merkezini kalıcı olarak ticari tarafa kaydırıyor. Traktör ise ayrı bir hikâye: üretim %35,7 düşerek 10.214 adede indi.
Atıl kapasite tablosu bu ayrışmayı doğruluyor. Sektör Ocak–Haziran döneminde kapasitesinin %62,1'ini kullandı; Haziran ayında bu oran %69,9'a yükselerek toparlanmayı teyit etti. Traktörde kapasite kullanımı %27,2 ile talep zayıflığının en keskin göstergesi olmayı sürdürüyor. Otomobil üretiminde Oyak Renault %43,7 payla lider; onu Toyota (%27,7) ve Hyundai (%21,2) izliyor.
İhracat ve İthalat Dengesi
İhracatta adet ve gelir birbirinden ayrışıyor. Taşıt ihracatı Ocak–Haziran'da adet bazında %12,3 azalarak 462.552 adede gerilerken, toplam sanayi ihracat geliri %3,4 artışla 20,36 milyar dolara ulaştı. Haziran ayında fark daha da belirgin: adet %1,4 düşerken gelir %12,2 arttı. Birim değeri yüksek ticari araçların ağırlık kazanması, daha az araçla daha fazla döviz kazanılmasını sağlıyor.
Üretici sıralamasında Ford Otosan 193.276 adetle açık ara lider. Dönemin en dikkat çekici hareketi ise Tofaş'ta: ihracatı 17.361 adetten 39.378 adede çıkarak ikiye katladı. Buna karşılık Hyundai (100.176 → 57.559) ve Oyak Renault (132.975 → 96.322) belirgin biçimde geriledi — otomobil ihracatındaki %27,3'lük düşüşün büyük bölümü bu iki üreticiden geliyor.
İthalat tarafında yön ilk kez lehte döndü: otomobilde ithal payı %62,9'a geriledi (2025'te %70,2). Hafif ticaride ise ithalatın payı %76,5 ile tarihsel yüksek seviyelerde seyretmeyi sürdürüyor. Üretim ticari araca kayarken iç pazarın ticari araç talebinin ithalatla karşılanması, sektörün yapısal çelişkisi olarak yerinde duruyor. Üretilen taşıtların %69,7'si ihraç edildi.
İthal otomobil satışlarında Volkswagen (36.071 adet) ve Peugeot liderliği korurken, Çin markalarının yükselişi sürüyor: Chery 12.690 adetle ilk yediye girerek Mercedes-Benz, BMW ve Hyundai'yi geride bıraktı. Gelir tarafında sektörün en büyük kalemi yan sanayi (8,09 milyar $); onu otomobil (5,37 milyar $) ve kamyon-kamyonet (4,44 milyar $) izliyor.
Makro koşullar bu tabloyu besliyor: Euro %26,8, Dolar %18,8 değer kazandı. Döviz bazlı maliyet artışı ithal aracı pahalılaştırıp otomobilde ithal payının gerilemesini açıklarken, ihracatçının TL gelirini yukarı çekiyor. Yılın ilk yarısında TÜFE %17,8, ÜFE %16,1 arttı; enflasyonun bir önceki yıla kıyasla yavaşlaması iç talebi bir miktar rahatlatsa da toplam pazarın %8,2 daralmasını engelleyemedi.